Silnik w piaście hulajnogi: budowa silnika kołowego krok po kroku
Silnik hulajnogi elektrycznej jest prawie zawsze ukryty w kole: jest to silnik w piaście, czyli silnik kołowy. Nie posiada łańcucha, paska ani przekładni. Jego cechą szczególną jest konstrukcja „odwrócona”: część z uzwojeniami pozostaje nieruchoma, zaciśnięta na osi, a obudowa zewnętrzna, wyposażona w magnesy, obraca się wraz z oponą. Zrozumienie tej konstrukcji pomaga w wyborze silnika, jego prawidłowym montażu oraz diagnozowaniu hałasu lub awarii.
Podstawy
- Stojan z miedzianymi uzwojeniami jest zamocowany na osi i nie obraca się.
- Zewnętrzny dzwon, na którym znajdują się magnesy, obraca się wokół stojana i bezpośrednio napędza obręcz.
- Wszystkie przewody (trzy fazy, czujniki, czujnik temperatury) wychodzą przez drążoną oś.
- Dwa łożyska, po jednym w każdym kołnierzu, prowadzą dzwon wokół osi.
- Obręcz może być zintegrowana z dzwonem lub stanowić dwie połówki obręczy, co ułatwia wymianę opony.
Silnik z wirnikiem zewnętrznym
W klasycznym silniku elektrycznym, takim jak w wiertarce, część obracająca się znajduje się w środku, a część nieruchoma ją otacza. Silnik w piaście odwraca te role: mówimy o silniku z wirnikiem zewnętrznym. Stojan znajduje się w środku, a wirnik tworzy otaczającą go obudowę.
Ta architektura ma dwie zalety w przypadku hulajnogi. Po pierwsze, silnik bezpośrednio napędza koło: brak części przekładni, które trzeba konserwować, regulować lub które mogą się zepsuć. Po drugie, magnesy są umieszczone na dużej średnicy, co zapewnia duże ramię dźwigni i wysoki moment obrotowy już od momentu ruszenia, bez konieczności stosowania przekładni. Dlatego też silniki w piaście mają dużą liczbę biegunów, co wyjaśniamy w naszym przewodniku na temat Kv, Kt i biegunów.
Stojan: nieruchome serce
Stojan to stos cienkich blach ze stali magnetycznej, wyciętych w kształt gwiazdy. Każde ramię gwiazdy nazywane jest zębem; wokół każdego zęba nawinięty jest lakierowany drut miedziany. Zęby są połączone w trzy grupy, stanowiące trzy fazy silnika.
Stojan jest osadzony i zablokowany na osi, która sama jest dokręcona w ramionach hulajnogi za pomocą nakrętek. Nigdy się więc nie porusza: to pole magnetyczne wytwarzane przez prąd w jego uzwojeniach „obraca się”, sterowane przez sterownik, i pociąga za sobą magnesy.
Sposób wykonania tych uzwojeń (liczba zwojów, grubość drutu) decyduje o charakterze silnika: bardziej nastawiony na prędkość czy na moment obrotowy. Na tym polega różnica między naszymi wersjami High Speed i High Torque.
Dzwon i jego magnesy
Dzwon to stalowa lub aluminiowa rura zamknięta dwoma kołnierzami. Na jego wewnętrznej stronie przyklejone są magnesy trwałe, zazwyczaj neodymowe, ułożone naprzemiennie północ-południe. Między powierzchnią magnesów a zębami stojana pozostaje tylko bardzo mała szczelina powietrzna: szczelina magnetyczna. Im jest ona węższa i bardziej równomierna, tym silnik jest wydajniejszy, ale tym bardziej precyzyjna musi być produkcja.
Magnesy pracują pod dużym obciążeniem: są przyciągane przez stojan, wstrząsane przez nierówności drogi i nagrzewane przez silnik. Odklejony magnes trze o szczelinę magnetyczną i wydaje charakterystyczny dźwięk szorowania; należy wtedy natychmiast przestać jechać. Szerokość tych magnesów często służy do określania typu silnika: zobacz nasz przewodnik na temat rozmiarów 60, 70, 75, 80.
Kołnierze, łożyska i drążona oś
Każda strona dzwonu jest zamknięta kołnierzem, rodzajem przykręcanej pokrywy. W środku każdego kołnierza znajduje się łożysko kulkowe, które obraca się wokół osi. To te dwa łożyska przenoszą cały ciężar użytkownika i amortyzują wstrząsy. Zużyte łożysko można rozpoznać po huku, który narasta wraz z prędkością, lub po luzie bocznym koła.
Oś jest drążona przynajmniej z jednej strony: to tędy wychodzą wszystkie przewody silnika. Przejście jest wąskie i jest to wrażliwy punkt. Kabel wychodzi z osi tuż obok ramienia, gdzie jest narażony na wibracje i ruchy zawieszenia. Przyciśnięty kabel, zmiażdżony przez podkładkę lub przetarty o ostrą krawędź, w końcu ulega uszkodzeniu, co powoduje szarpanie lub przerwy w działaniu.
Płaszczyzny na osi, te dwie płaskie powierzchnie obrobione na jej końcach, zapobiegają jej obracaniu się w ramionach. Jeśli nakrętki są słabo dokręcone, moment obrotowy silnika może spowodować obrócenie się osi, co wygina i wyrywa przewody: jest to awaria, którą regularnie widujemy w warsztacie.
Przewody wychodzące z silnika
Trzy fazy
To grube kable, po jednym na grupę uzwojeń. Przenoszą cały prąd silnika, często znacznie większy niż ten wychodzący z akumulatora. Ich przekrój zależy od silnika: nasze silniki z serii MHS, MHT, XHS i XHT mają fazy o przekroju 10 mm², a nasze SHS60 i SHT60 mają fazy o przekroju 4 mm². Na końcach znajdują się złącza, które muszą być odpowiedniej jakości: w tych seriach są to złącza typu bullet AMASS 8 mm. Niedowymiarowane złącze nagrzewa się, czernieje i w końcu powoduje przerwy w działaniu.
Czujniki Halla
Cieńszy kabel, często pięciożyłowy, łączy trzy małe czujniki umieszczone między zębami stojana. Wykrywają one przejście magnesów i wskazują sterownikowi położenie dzwonu, co pozwala na płynny start bez szarpania. Dwa przewody zasilają czujniki, trzy przesyłają ich sygnały.
Czujnik temperatury
Wiele silników wyczynowych ma wbudowany czujnik zatopiony w uzwojeniu. Podłączony do sterownika, pozwala mu zmniejszyć moc, zanim silnik ulegnie uszkodzeniu. Przyczyny tego nagrzewania są szczegółowo opisane w naszym przewodniku dlaczego silnik elektryczny się nagrzewa.
Zintegrowana obręcz lub połówki obręczy
Obręcz to część, na której osadzona jest opona. Istnieją dwie konstrukcje:
- Zintegrowana obręcz jest częścią dzwonu. Tak jest w przypadku naszych silników SHS60, SHT60, W50 i W60 ze zintegrowaną obręczą bezdętkową 6,5 cala. Zaleta: prosty zestaw bez dętki. Wada: nie można wymienić obręczy bez wymiany dzwonu.
- Połówki obręczy to dwie części skręcone po obu stronach dzwonu. Rozdziela się je, aby zamontować oponę, co pozwala uniknąć walki z łyżkami do opon. Tak jest w przypadku naszych MHS i MHT, dostarczanych z połówkami obręczy 6,5 cala, oraz naszych XHS i XHT z opcjonalną aluminiową obręczą CNC.
Wszystkie nasze silniki są prezentowane w kategorii silniki do hulajnóg elektrycznych.
Porada warsztatowa
Przy każdym demontażu koła sprawdzaj wyjście kabla przy osi: pęknięta osłona, przyciśnięty przewód, źle ustawiona podkładka. I dokręć nakrętki osi z odpowiednim momentem obrotowym. Większość awarii „silnika”, które widzimy, wynika właśnie z tego, a nie z wnętrza silnika.
Często zadawane pytania
Czy można samodzielnie otworzyć silnik w piaście?
Jest to możliwe, ale delikatne: magnesy silnie przyciągają stojan, a dzwon może nagle się zamknąć, jeśli go puścimy, co grozi przytrzaśnięciem palców lub uszkodzeniem magnesów i przewodów. Wymagane są odpowiednie narzędzia i czyste miejsce, ponieważ najmniejsze opiłki przyklejają się do magnesów.
Dlaczego mój silnik stuka lub szoruje podczas jazdy?
Częstymi przyczynami są zużyte łożysko, odklejony magnes, który trze, oś obracająca się w ramionach lub ciało obce w silniku. Przestań jechać i oddaj do sprawdzenia: odklejony magnes może uszkodzić stojan w ciągu kilku kilometrów.
Czy silnik w piaście jest wodoszczelny?
Jest zamknięty, ale rzadko idealnie szczelny: woda może dostać się przez wyjście kabla lub uszczelki kołnierzy. Silnik przewiercony w celu wentylacji nie jest już w ogóle szczelny i jest przeznaczony wyłącznie do użytku w suchą pogodę.
Czy silnik w piaście wymaga konserwacji?
Niewiele: kontrola łożysk, dokręcenia osi, stanu kabla i złączy fazowych. To jedna z wielkich zalet tej architektury w porównaniu z napędem łańcuchowym.
Czy można zamontować większy silnik w swojej hulajnodze?
Często tak, z osiami i tulejami dystansowymi dostosowanymi do rozstawu ramion. Należy również sprawdzić, czy sterownik i akumulator są odpowiednie, w przeciwnym razie zysk pozostanie teoretyczny.